چرا با وجود کاهش دلار، قیمت مقاطع فولادی کاهش نمی‌ یابد؟

مقدمه

در هفته های اخیر کاهش نرخ دلار توجه بسیاری از فعالان بازار آهن و فولاد را به خود جلب کرده است. معمولاً انتظار می رود با افت قیمت ارز، نرخ مقاطع فولادی مانند میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی نیز کاهش پیدا کند. اما برخلاف این تصور رایج، بازار آهن همچنان در سطح قیمتی بالا باقی مانده و این موضوع سؤالات متعددی را برای خریداران، سازندگان و تحلیل گران بازار ایجاد کرده است.

واقعیت این است که قیمت مقاطع فولادی در ایران تنها تحت تأثیر نرخ ارز تعیین نمی شود. عوامل دیگری مانند قیمت شمش آهن، هزینه های تولید، میزان عرضه کارخانه ها و شرایط بورس کالا نقش بسیار پررنگ تری در روند قیمت ها دارند. حتی زمانی که قیمت دلار کاهش می یابد، اگر عرضه محدود باشد یا هزینه های تولید کاهش پیدا نکند، بازار امکان افت جدی قیمت را پیدا نمی کند. به همین دلیل است که کاهش دلار همیشه منجر به کاهش قیمت آهن نمی شود.

در این مقاله قصد داریم به صورت تحلیلی و جامع بررسی کنیم که چرا با وجود کاهش نرخ دلار و رشد محدود قیمت شمش آهن، همچنان شاهد بالا ماندن قیمت مقاطع فولادی هستیم. با شناخت دقیق این عوامل، فعالان بازار می توانند تصمیمات بهتری در خرید، فروش و تحلیل روند آینده بازار آهن اتخاذ کنند. این موضوع به ویژه برای پروژه های ساختمانی و شرکت های تأمین فولاد اهمیت بسیاری دارد. برای مشاهده قیمت ورق سیاه کلیک کنید.

نقش اصلی قیمت شمش آهن در تعیین قیمت مقاطع فولادی

قیمت شمش آهن مهم ترین شاخص تعیین کننده در روند قیمت مقاطع فولادی در ایران محسوب می شود. تقریباً تمام محصولات فولادی از جمله میلگرد، تیرآهن، نبشی، ناودانی و پروفیل مستقیماً از شمش فولادی تولید می شوند و همین موضوع باعث شده هر تغییری در قیمت شمش آهن به سرعت در بازار آهن و قیمت نهایی مقاطع منعکس شود. به بیان دیگر، شمش آهن نقش هسته اصلی تولید را دارد و کوچک ترین افزایش یا کاهش آن می تواند مسیر قیمت گذاری را برای کل بازار فولاد مشخص کند.

از آنجا که کشف قیمت شمش فولادی عمدتاً در بورس کالا انجام می شود، نوسانات این بازار اثر فوری بر قیمت مقاطع فولادی دارد. زمانی که عرضه شمش کاهش می یابد یا تقاضا در بورس افزایش پیدا می کند، قیمت پایه شمش بالا می رود و این افزایش به طور مستقیم بر قیمت میلگرد، قیمت تیرآهن و سایر مقاطع فولادی اثرگذار است. بنابراین حتی در شرایطی که نرخ دلار کاهش یابد، مادامی که قیمت شمش آهن ثابت بماند یا رشد کند، نمی توان انتظار کاهش محسوس در بازار آهن داشت.

به دلیل این وابستگی قوی، بسیاری از تحلیلگران بازار آهن معتقدند که برای پیش بینی روند قیمت مقاطع فولادی، ابتدا باید رفتار بازار شمش فولادی را بررسی کرد. شمش در واقع موتور محرک صنعت فولاد است و روند قیمتی آن مسیر بازار را مشخص می کند. شناخت دقیق عوامل موثر بر قیمت شمش—مانند عرضه کارخانه ها، قیمت جهانی فولاد، هزینه انرژی و معاملات بورس کالا—برای هر فعال حوزه ساختمان، خرید پروژه ای و شرکت های تأمین آهن ضروری است و می تواند نقش مهمی در تصمیم گیری های خرید و فروش داشته باشد.

 

 کاهش نرخ دلار و علت کم اثر بودن آن بر قیمت مقاطع فولادی 

کاهش نرخ دلار یکی از مهم ترین عوامل اقتصادی است که معمولاً انتظار می رود به کاهش قیمت مقاطع فولادی مانند میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی منجر شود. با این حال، تجربه بازار آهن ایران نشان می دهد که کاهش دلار اثر مستقیم و فوری بر قیمت محصولات فولادی ندارد و قیمت ها همچنان در سطح بالا باقی می مانند. این موضوع به ویژه برای فعالان حوزه خرید و فروش آهن آلات، پروژه های ساختمانی و تأمین کنندگان فولاد اهمیت زیادی دارد.

علت اصلی کم اثر بودن کاهش دلار در بازار فولاد، وابستگی بیشتر قیمت مقاطع به قیمت شمش آهن، هزینه تولید داخلی و میزان عرضه کارخانه ها است تا نرخ ارز. بخش قابل توجه هزینه تولید شامل انرژی (گاز و برق)، نیروی انسانی، حمل ونقل و مواد مصرفی است که تغییرات دلار تأثیر محدود بر آن دارد. بنابراین حتی با افت دلار، تا زمانی که قیمت شمش فولادی و هزینه های تولید بالا باقی بمانند، کاهش محسوس در قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی رخ نمی دهد.

همچنین، رفتار روانی بازار و معاملات بورس کالا باعث تثبیت قیمت ها می شود. فعالان بازار و سازندگان حتی در دوره کاهش دلار ممکن است خریدهای احتیاطی یا انبارکردن کالا انجام دهند تا در برابر نوسانات آینده محافظت شوند. از این رو، کاهش دلار تنها یکی از عوامل تأثیرگذار است و برای تحلیل دقیق بازار باید وضعیت بازار شمش، عرضه و تقاضای مقاطع فولادی و هزینه های تولید نیز مدنظر قرار گیرد.

کاهش تولید و محدودیت های عرضه مقاطع فولادی 

۱. محدودیت عرضه و تأثیر آن بر قیمت مقاطع فولادی
یکی از اصلی ترین عوامل بالا ماندن قیمت مقاطع فولادی، کاهش عرضه در بازار آهن است. وقتی کارخانه ها نتوانند به طور کامل نیاز بازار را تأمین کنند، قیمت میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی افزایش پیدا می کند. حتی در شرایط کاهش دلار یا رشد محدود قیمت شمش آهن، محدودیت عرضه باعث می شود کاهش قیمت در بازار فولاد به صورت ملموس مشاهده نشود.

۲. تأثیر محدودیت انرژی بر تولید فولاد و قیمت بازار
کارخانه های فولاد برای تولید مقاطع فولادی به انرژی گاز و برق وابسته هستند. محدودیت در تأمین انرژی، به ویژه در فصول سرد، تولید را کاهش داده و عرضه مقاطع فولادی را محدود می کند. این موضوع یکی از دلایل اصلی بالا ماندن قیمت میلگرد و تیرآهن در بازار آهن ایران است.

۳. توقف و تعمیرات دوره ای خطوط تولید
تعمیرات دوره ای خطوط تولید کارخانه ها نیز باعث کاهش عرضه مقاطع فولادی می شود. توقف تولید حتی برای چند روز می تواند موجب کمبود محصولات در بازار آهن شده و فشار قیمتی ایجاد کند. در نتیجه، قیمت میلگرد، تیرآهن و نبشی حتی در شرایط کاهش نرخ دلار کاهش پیدا نمی کند.

۴. کمبود نقدینگی کارخانه ها و محدودیت عرضه مقاطع فولادی
کمبود نقدینگی مانع خرید کافی شمش فولادی توسط کارخانه ها می شود و تولید مقاطع فولادی کاهش می یابد. این محدودیت عرضه، یکی از دلایل اصلی تثبیت قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی در سطح بالا است و باعث می شود حتی کاهش دلار اثر قابل توجهی روی بازار آهن نداشته باشد.

۵. صادرات شمش و مقاطع و اثر آن بر بازار داخلی
افزایش صادرات شمش و مقاطع فولادی موجودی بازار داخلی را کاهش می دهد. این کاهش عرضه باعث می شود قیمت مقاطع فولادی در بازار داخل ثابت بماند یا افزایش پیدا کند. در واقع ترکیب کاهش تولید، محدودیت انرژی، تعمیرات دوره ای و صادرات باعث تثبیت قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی در بازار آهن می شود.

هزینه های بالای تولید و اثر آن بر قیمت مقاطع فولادی 

۱. هزینه انرژی و تأثیر آن بر قیمت مقاطع فولادی
بخش عمده هزینه تولید مقاطع فولادی مربوط به مصرف انرژی در کارخانه ها است. گاز، برق و آب خنک کننده بخش بزرگی از هزینه تولید را تشکیل می دهند و افزایش قیمت انرژی باعث رشد قیمت میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی در بازار آهن می شود. حتی در شرایط کاهش دلار، بالا بودن هزینه انرژی مانع کاهش محسوس قیمت مقاطع فولادی می شود.

۲. هزینه حمل ونقل و لجستیک در بازار آهن
حمل ونقل شمش فولادی و مقاطع تا انبارها و مشتریان، یکی دیگر از عوامل مهم افزایش قیمت مقاطع فولادی است. رشد نرخ سوخت و کرایه کامیون ها باعث افزایش هزینه تمام شده محصولات فولادی می شود و تأثیر کاهش دلار را محدود می کند. این موضوع به ویژه بر قیمت میلگرد و تیرآهن اثرگذار است.

۳. هزینه نیروی انسانی و دستمزد پرسنل تولید فولاد
دستمزد کارگران و پرسنل کارخانه های فولاد، بخشی از هزینه ثابت تولید است. افزایش حقوق و مزایا باعث افزایش قیمت میلگرد، تیرآهن و نبشی در بازار آهن می شود. در نتیجه حتی با کاهش نرخ دلار، قیمت مقاطع فولادی تحت فشار این هزینه ها باقی می ماند.

۴. هزینه مواد مصرفی و الکترود گرافیتی
مواد مصرفی و الکترود گرافیتی در تولید مقاطع فولادی نقش حیاتی دارند. افزایش قیمت این مواد باعث رشد هزینه تولید و به تبع آن افزایش قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی در بازار آهن می شود. بنابراین کاهش دلار تأثیر قابل توجهی روی قیمت محصولات فولادی ندارد.

۵. هزینه استهلاک و تعمیرات تجهیزات کارخانه ها
ماشین آلات و تجهیزات خطوط تولید فولاد نیاز به تعمیرات دوره ای و نگهداری مداوم دارند. هزینه استهلاک و تعمیرات، یکی از عوامل پنهان اما مهم بالا ماندن قیمت میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی است و کارخانه ها این هزینه ها را به قیمت تمام شده منتقل می کنند.

۶. جمع بندی و اثر کلی هزینه های تولید بر بازار فولاد
ترکیب هزینه های انرژی، حمل ونقل، نیروی انسانی، مواد مصرفی و استهلاک تجهیزات باعث می شود حتی با کاهش نرخ دلار، قیمت مقاطع فولادی کاهش محسوس پیدا نکند. این هزینه ها در کنار عوامل دیگر مانند محدودیت عرضه، قیمت شمش آهن و جو روانی بازار، باعث تثبیت یا افزایش قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی در بازار آهن ایران می شود.

تقاضای پایدار یا مقطعی پروژه های عمرانی و اثر آن بر قیمت مقاطع فولادی 

یکی از عوامل کلیدی تثبیت قیمت مقاطع فولادی در بازار ایران، تقاضای پایدار یا مقطعی پروژه های عمرانی و ساختمانی است. پروژه های بزرگ ساخت وساز نیازمند خرید مستمر میلگرد، تیرآهن، نبشی و پروفیل هستند و این تقاضای ثابت یا برنامه ریزی شده، باعث حفظ سطح بالای قیمت مقاطع فولادی در بازار آهن می شود، حتی زمانی که نرخ دلار کاهش یافته و شمش فولادی تنها رشد محدود دارد.

در دوره های نوسانی بازار، بسیاری از پیمانکاران و سازندگان برای جلوگیری از افزایش قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی در آینده، اقدام به خرید عمده و انبار کردن محصولات می کنند. این تقاضای مقطعی پروژه های عمرانی فشار زیادی بر بازار فولاد وارد می کند و باعث می شود قیمت ها ثابت یا حتی افزایشی باقی بمانند، حتی با وجود کاهش نرخ ارز.

تحلیل دقیق روند پروژه های عمرانی و میزان تقاضای آن ها برای فعالان بازار، شرکت های تأمین فولاد و سازندگان اهمیت زیادی دارد. با شناخت تقاضای پروژه های عمرانی، می توان روند بازار آهن و قیمت مقاطع فولادی را بهتر پیش بینی کرد و تصمیمات خرید و فروش را بر اساس وضعیت قیمت میلگرد، تیرآهن و نبشی اتخاذ نمود. بنابراین، تقاضای پروژه های عمرانی یکی از عوامل اصلی تثبیت یا افزایش قیمت مقاطع فولادی در بازار داخلی است.

نقش بورس کالا در قیمت گذاری مقاطع فولادی

بورس کالا مهم ترین مرجع رسمی برای تعیین قیمت مقاطع فولادی در ایران است و بخش بزرگی از قیمت گذاری بازار آهن از این محل آغاز می شود. قیمت پایه شمش آهن، میلگرد، تیرآهن، نبشی و سایر مقاطع فولادی ابتدا در بورس کالا مشخص می شود و سپس به بازار آزاد منتقل می گردد. به همین دلیل، کوچک ترین نوسان در معاملات بورس کالا می تواند روند کلی قیمت مقاطع فولادی را تغییر دهد و این بازار برای کارخانه ها و خریداران نقش تعیین کننده دارد.

در بورس کالا، میزان عرضه و تقاضا عامل اصلی تعیین قیمت شمش و مقاطع فولادی است. زمانی که عرضه کارخانه ها کاهش پیدا کند یا تقاضای خریداران افزایش یابد، قیمت پایه بالاتر کشف می شود. این افزایش قیمت در بورس کالا بلافاصله بر قیمت میلگرد، قیمت تیرآهن و قیمت پروفیل در بازار آهن اثر می گذارد. بنابراین حتی اگر نرخ دلار کاهش یابد، تا زمانی که قیمت پایه شمش و میلگرد در بورس بالاست، بازار آهن کاهش چشمگیری را تجربه نخواهد کرد.

اکثر کارخانه های تولیدکننده فولاد نرخ فروش خود را بر اساس قیمت های اعلام شده در بورس کالا تنظیم می کنند. به همین دلیل، تحلیلگران بازار آهن برای بررسی روند قیمت مقاطع فولادی ابتدا رفتار معاملات بورس کالا، حجم عرضه شمش، رقابت خریداران و قیمت پایه میلگرد را رصد می کنند. این ساختار باعث می شود بورس کالا نقش اساسی در شفافیت قیمت ها داشته باشد و در نهایت تعیین کننده مسیر بازار آهن و فولاد باشد.

جو روانی بازار و رفتار عرضه کنندگان

۱. نقش جو روانی بازار در افزایش قیمت مقاطع فولادی
جو روانی بازار یکی از مهم ترین عوامل اثرگذار بر قیمت مقاطع فولادی است. در زمان انتشار اخبار مربوط به افزایش قیمت شمش آهن، محدودیت عرضه یا تغییرات بورس کالا، بازار آهن به سرعت تحت تأثیر قرار می گیرد. این فضای روانی باعث می شود خریداران برای جلوگیری از افزایش قیمت میلگرد، قیمت تیرآهن و سایر مقاطع فولادی اقدام به خریدهای سریع کنند و همین رفتار هیجانی به افزایش یا تثبیت قیمت ها منجر می شود.

۲. رفتار عرضه کنندگان مقاطع فولادی در دوره نوسان بازار آهن
عرضه کنندگان فولاد و کارخانه ها در دوره های نوسانی معمولاً عرضه محصولات را کاهش می دهند تا از فروش کالا با قیمت پایین جلوگیری کنند. این رفتار، موجودی بازار را کاهش می دهد و باعث افزایش قیمت مقاطع فولادی در بازار آزاد می شود. کاهش عرضه میلگرد و تیرآهن در چنین دوره هایی یکی از دلایل اصلی بالا ماندن قیمت ها حتی در شرایط کاهش نرخ دلار و ثبات قیمت شمش آهن است.

۳. اثر شایعات و اخبار غیرقطعی بر رفتار بازار آهن
شایعات مربوط به افزایش هزینه تولید، محدودیت انرژی، رشد صادرات یا کاهش عرضه کارخانه ها می تواند فضای روانی بازار آهن را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. حتی اگر این اخبار قطعی نباشند، باعث رفتار هیجانی خریداران و عرضه کنندگان شده و قیمت میلگرد، تیرآهن، نبشی و پروفیل را در سطح بالا نگه می دارد. چنین اخباری بخش بزرگی از نوسانات کوتاه مدت بازار فولاد را رقم می زند.

۴. تأثیر رفتار احساسی عرضه کنندگان بر پیش بینی بازار فولاد
رفتار احساسی عرضه کنندگان و فروشندگان فولاد، پیش بینی روند قیمت مقاطع فولادی را دشوار می کند. در شرایطی که دلار کاهش می یابد یا قیمت شمش آهن ثابت است، همچنان رفتار هیجانی عرضه کنندگان مانع کاهش قیمت ها می شود. این رفتار باعث می شود بازار آهن از الگوهای تحلیلی فاصله بگیرد و قیمت میلگرد و تیرآهن به صورت غیرواقعی در سطح بالا باقی بماند. شناخت این عوامل به خریداران کمک می کند تصمیمات دقیق تری برای خرید مقاطع فولادی اتخاذ کنند.

سیاست های کلان دولت و بخشنامه ها

۱. تأثیر سیاست های کلان دولت بر قیمت مقاطع فولادی
سیاست های کلان اقتصادی دولت نقش مستقیم در تعیین قیمت مقاطع فولادی دارد. هرگونه تغییر در سیاست های ارزی، تجاری، صادراتی یا نرخ انرژی می تواند مسیر قیمت ها در بازار آهن را دگرگون کند. دولت با اعمال محدودیت ها یا آزادسازی صادرات فولاد، افزایش قیمت گاز یا برق صنایع، و تغییر رویکرد در کنترل تورم، به صورت مستقیم بر هزینه تمام شده و قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر محصولات فولادی اثر می گذارد.

۲. نقش بخشنامه های دولتی در تنظیم بازار آهن و فولاد
بخشنامه های ناگهانی یکی از مهم ترین چالش های تولیدکنندگان و خریداران در بازار آهن است. بخشنامه هایی مانند محدودیت صادرات شمش و مقاطع فولادی، الزام عرضه در بورس کالا، تغییر نرخ پایه فروش یا مقررات مربوط به بازار داخلی، همگی می توانند باعث ایجاد شوک در بازار شوند. این تصمیمات ناگهانی اغلب موجب نوسان شدید قیمت مقاطع فولادی شده و پیش بینی رفتار بازار را برای فعالان صنعت دشوار می کند.

۳. تأثیر مقررات صادراتی بر قیمت میلگرد و تیرآهن
یکی از سیاست هایی که بیشترین تأثیر را بر قیمت میلگرد، قیمت تیرآهن و قیمت شمش آهن دارد، بخشنامه های مربوط به صادرات است. هر زمان صادرات فولاد محدود شود، حجم عرضه در بازار داخلی افزایش یافته و احتمالاً قیمت ها کاهش پیدا می کند. برعکس، آزادسازی صادرات و افزایش تقاضای خارجی باعث کاهش عرضه در داخل و رشد قیمت مقاطع فولادی می شود. به همین دلیل، فعالان صنعت فولاد همیشه مقررات صادراتی را با دقت دنبال می کنند.

۴. اثرگذاری تصمیمات دولتی بر ثبات یا بی ثباتی بازار آهن
سیاست های دولتی و بخشنامه های متعدد معمولاً باعث بی ثباتی در بازار آهن و فولاد می شوند. تغییرات مکرر قوانین، عدم پیش بینی پذیری تصمیمات و دخالت های دستوری در قیمت گذاری، موجب می شود تولیدکنندگان و عرضه کنندگان نتوانند برنامه ریزی دقیقی برای تولید یا عرضه داشته باشند. همین بی ثباتی، قیمت مقاطع فولادی را در سطح بالا نگه می دارد و حتی در شرایطی که نرخ دلار کاهش می یابد یا قیمت شمش آهن رشد محدودی دارد، همچنان قیمت ها کاهشی نمی شود.

نتیجه گیری

در جمع بندی نهایی می توان گفت که بالا ماندن قیمت مقاطع فولادی تنها به یک عامل وابسته نیست، بلکه مجموعه ای از متغیرهای بازار آهن، سیاست های دولتی و رفتار عرضه کنندگان باعث شده اند قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر محصولات فولادی کاهش نیابد. با اینکه نرخ دلار طی هفته های اخیر کاهش داشته و قیمت شمش آهن نیز رشد محدودی را تجربه کرده است، اما تأثیر این دو عامل در مقابل سایر متغیرهای قیمتی کمتر بوده است.

از مهم ترین دلایلی که مانع کاهش قیمت مقاطع فولادی شده اند، می توان به مواردی مانند کاهش عرضه کارخانه ها، محدودیت های تولید ناشی از انرژی، افزایش هزینه های حمل ونقل و مواد اولیه، جو روانی بازار، رقابت در بورس کالا، بخشنامه های ناگهانی دولت و تقاضای پایدار پروژه های عمرانی اشاره کرد. هر یک از این عوامل به طور مستقیم باعث شده اند قیمت میلگرد و تیرآهن در سطحی بالاتر از انتظار بازار باقی بماند.

همچنین رفتار هیجانی فروشندگان و خریداران در کنار سیاست های کلان دولت باعث شده که بازار آهن از روند طبیعی فاصله بگیرد. همین موضوع موجب می شود که حتی کاهش نرخ ارز نیز نتواند اثرگذاری کامل خود را بر قیمت مقاطع فولادی نشان دهد. بنابراین برای پیش بینی روند آینده قیمت ها، فعالان صنعت باید مجموعه ای از عوامل شامل قیمت شمش آهن، شرایط عرضه در بورس کالا، سیاست های صادراتی و میزان تقاضای داخلی را به صورت هم زمان تحلیل کنند.

در نهایت، آنچه امروز در بازار آهن و فولاد مشاهده می شود نتیجه تعامل پیچیده اقتصاد داخلی، سیاست های دولتی، رفتار عرضه کنندگان و شرایط تولید است. اگر این متغیرها در مسیر ثبات حرکت کنند و دولت از دخالت های ناگهانی در بازار فاصله بگیرد، می توان انتظار داشت که قیمت مقاطع فولادی به تدریج با نرخ واقعی بازار هماهنگ شود.

سوالات متداول 

۱. چرا با وجود کاهش دلار، قیمت مقاطع فولادی پایین نمی آید؟

به دلیل کاهش عرضه، هزینه بالای تولید و سیاست های دولتی.

۲. آیا قیمت شمش آهن بر قیمت میلگرد اثر دارد؟

بله، شمش پایه اصلی قیمت گذاری میلگرد است.

۳. چرا بورس کالا قیمت فولاد را بالا نگه می دارد؟

به خاطر رقابت خریداران و محدودیت عرضه.

۴. بخشنامه های دولتی چگونه بر قیمت فولاد اثر می گذارند؟

با محدودیت صادرات، تغییر نرخ انرژی و الزام عرضه در بورس.

۵. هزینه تولید چرا افزایش یافته است؟

به خاطر رشد قیمت انرژی، حمل ونقل و مواد اولیه.

۶. آیا تقاضای پروژه های عمرانی باعث افزایش قیمت فولاد می شود؟

بله، تقاضای پایدار مانع کاهش قیمت می شود.

۷. رفتار عرضه کنندگان چگونه بر بازار اثر می گذارد؟

با کاهش عرضه، قیمت ها را بالا نگه می دارند.

۸. آیا جو روانی بازار در قیمت ها نقش دارد؟

بله، شایعات باعث خرید هیجانی و رشد قیمت می شود.

۹. آیا کاهش نرخ ارز کافی است؟

خیر، باید همراه با افزایش عرضه و کاهش هزینه تولید باشد.